ซอฟต แวร (SOFTWARE) หมายถ ง ช ด คาส งหร อโปรแกรมท ใช ส งงานให คอมพ วเตอร ทางาน ซอฟต แวร จ งหมายถ ง ลาด บ ข นตอนการทางานท เข ยนข นด วยคาส งของคอมพ วเตอร คาส งเหล าน เร ยงก นเป นโปรแกรม คอมพ วเตอร จาก ท ทราบมาแล วว าคอมพ วเตอร ทางานตามคาส ง การทางานพ นฐานเป นเพ ยงการกระทาก บข อม ลท เป นต ว เลขฐานสอง ซ งใช แทนข อม ลท เป นต วเลข ต วอ กษร ร ปภาพ หร อแม แต เป นเส ยงพ ดก ได ซอฟต แวร น น นอกจากจะสามารถใช งานบนคอมพ วเตอร ได แล ว ย งสามารถใช งานบนเคร องใช หร ออ ปกรณ อ น เช น โทรศ พท ม อถ อ หร อ ห นยนต ในโรงงาน หร อ เคร องใช ไฟฟ าต างๆ ซอฟต แวร ได เป น 2 ประเภท 1. ซอฟต แวร ระบบ (system software) 2. ซอฟต แวร ประย กต (application software) ซอฟต แวร ระบบ (system software) ค อ ซอฟต แวร ท บร ษ ทผ ผล ตสร างข นมาเพ อใช จ ดการก บระบบ หน าท การทางานของซอฟต แวร ระบบ ค อดาเน นงานพ นฐานต าง ๆ ของระบบคอมพ วเตอร เช น ร บข อม ลจากแผงแป นอ กขระแล วแปลความหมายให คอมพ วเตอร เข าใจ นาข อม ลไปแสดงผลบนจอภาพหร อนาออกไปย งเคร องพ มพ จ ดการข อม ลในระบบ แฟ มข อม ลบนหน วยความจารอง เม อ เราเป ดเคร องคอมพ วเตอร ท นท ท ม การจ ายกระแสไฟฟ าให ก บคอมพ วเตอร คอมพ วเตอร จะ ทางานตามโปรแกรมท นท โปรแกรมแรกท ส งคอมพ วเตอร ทางานน เป นซอฟต แวร ระบบ ซอ ฟต แวร ระบบอาจ เก บไว ในรอม หร อในแผ นจานแม เหล ก หากไม ม ซอฟต แวร ระบบ คอมพ วเตอร จะทางานไม ได ซอฟต แวร ระบบย งใช เป นเคร องม อในการพ ฒนาซอฟต แวร อ นๆ และรวมไปถ งซอฟต แวร ท ใช ในการแปลภาษา หน าท หล กของซอฟต แวร ระบบประกอบด วย 1. ใช ในการจ ดการหน วยร บเข าและหน วยส งออก เช น ร บการกดแป นต าง ๆ บนแผงแป นอ กขระ ส ง รห สต วอ กษรออกทางจอภาพหร อเคร องพ มพ ต ดต อก บอ ปกรณ ร บเข า และส งออกอ น ๆ เช น เมาส อ ปกรณ ส งเคราะห เส ยง 2. ใช ในการจ ดการหน วยความจา เพ อนาข อม ลจากแผ นบ นท กมาบรรจ ย งหน วยความจาหล ก หร อในทานอง กล บก น ค อนาข อม ลจากหน วยความจาหล กมาเก บไว ในแผ นบ นท ก
3. ใช เป นต วเช อมต อระหว างผ ใช งานก บคอมพ วเตอร สามารถใช งานได ง ายข น เช น การขอด รายการสารบบใน แผ นบ นท ก การทาสาเนาแฟ มข อม ล ซอฟต แวร ระบบพ นฐานแบ งออกเป น 1. ระบบปฏ บ ต การ 2. ต วแปลภาษา 3. โปรแกรมอรรถประโยชน 1.1 ระบบปฏ บ ต การ (Operating System : OS)ระบบปฏ บ ต การ หร อท เร ยกย อ ๆ ว าโอเอส 1) ดอส (DOS : Disk operating System) เป น ระบบปฏ บ ต การท น ยมใช ก นมาต งแต ในอด ตออกมาพร อมก บเคร องพ ซ ของไอบ เอ มร นแรก ๆ จากน นก ม การพ ฒนาร นใหม ออกมาเร อย ๆ จนกระท งถ งเวอร ช นส ดท ายค อ เวอร ช น 6.22 หล งจากท ม การ ประกาศใช ว นโดวส 95 ก คงจะไม ผล ต DOS เวอร ชช นใหม ออกมาแล ว โดยท วไปจะน ยมใช ว นโดวส 3. x ซ งถ อ ว าเป นโปรแกรมเสร มชน ดหน งท ใช ในดอส 2) ว นโดวส (WINDOWS) เป นระบบปฏ บ ต การท กาล งน ยมใช ก นมากในป จจ บ น ซ งพ ฒนามาถ งร น Windows 2000 แล ว บร ษ ทไมโครซอฟต ได เร มประกาศใช MS Windows 95 คร งแรกเม อ 24 ส งหาคม ค.ศ.1995 โดยม ความค ด ท ว าจะออกมาแทน MS-DOS และ ว นโดวส 3. X ท ใช ร วมก นอย ล กษณะของว นโดวส 95 จ ง คล ายก บเป น ระบบโอเอสท ม ท งดอสและว นโดวส อย ในต วเด ยวก น แต เป นว นโดวส ท ม ล กษณะพ เศษกว าว นโดวส เด ม เช น ม ค ณสมบ ต เป น Plug and play ซ งสามารถจะร จ กฮาร ดแวร ต าง ๆ ท ต ดต งอย ในเคร องได โดยอ ตโนม ต ม ล กษณะเป นระบบ 32 บ ต ในขณะท ว นโดวส เด มเป นระบบ 16 บ ต เป นต น บร ษ ทไมโครซอฟต ไม ได หย ดเพ ยง แค ว นโดวส 95 แต ได ม การพ ฒนาเพ มฟ งก ช นใหม ๆ เข าไป ในท ส ดก ออกระบบโอเอสต วถ ดมาเป น MS Windows 98 และ MS Windows 2000 ตามลาด บโดยท ม การต ดต ง และการใช งานท ม พ นฐานไม แตกต าง ก นมากน ก จ งง ายสาหร บผ ใช ในการปร บต วเข าก บระบบโอดอสใหม ๆ 3) ว นโดวส เอ นท (Windows NT) เป นระบบ OS ท ผล ตจากบร ษ ทไมโครซอฟต เช นเด ยวก น เป นระบบ 32 บ ต ม ร ปล กษณ เป นกราฟ กท ต องใช เมาส กล ายก บว นโดวส ท วไป แต น ยมใช ในระบบเว ร กสเตช นมากกว าในเคร องพ ซ ท ว ไป 4) โอเอสท (OS/2) เป นระบบ OS ท ผล ตออกมาจากบร ษ ท IBM เป นระบบ 32 บ ต ท ม ร ปล กษณ เป นกราฟฟ กท ต องใช เมาส คล ายก บว นโดวส ท วไปเช นก น 5) ย น กซ (UNIX) เป น ระบบ OS ท สามารถใช ร วมก นได หลายคน (Multiuser) หร อ เป นระบบปฏ บ ต การแบบเคร อข าย โดยท ผ ใช แต ละคนจะต องม ช อและพาสเว ร ดส วนต ว และสามารถเช อมโยงถ งก นได ท วโลก โดยผ านทาง สายโทรศ พท และม Modem เป น ต วกลางในการร บส งข อม ลหร อโอนย ายข อม ล น ยมใช อย างแพร หลายใน มหาว ทยาล ย หน วยงานร ฐบาล หร อบร ษ ทเอกชนท ม ระบบคอมพ วเตอร ใหญ ๆ ใช ในระบบย น กซ เองก ม
ว นโดวส อ กชน ดหน งใช เร ยกว า X Windows สาหร บผ ท ต องการใช ระบบย น กซ ในเคร องพ ซ ท บ านก ม เวอร ช น สาหร บ พ ซ เร ยกว า Linux ซ ง จะม คาส งพ นฐานคล าย ๆ ก บระบบย น กซ ระบบปฏ บ ต การย งม อ กมาก โดยเฉพาะระบบปฏ บ ต การท ใช ในเคร อข ายคอมพ วเตอร เพ อให คอมพ วเตอร ทางานร วมก นเป นระบบ เช น ระบบปฏ บ ต การเน ตแวร ว นโดว สเอ นท 2. ต วแปลภาษา Translation Program ค อ โปรแกรมท ทาหน าท ในการแปลโปรแกรมหร อช ดคาส งท เข ยนด วยภาษา ท ไม ใช ภาษาเคร อง หร อภาษาเคร องท ไม เข าใจให เป นภาษาท เคร องสามารถร เร องเข าใจ และนาไปปฏ บ ต ได เช น ภาษา BASIC,COBOL,C, PASCAL, FORTRAN, ASSEMBLY เป นต น สาหร บต วแปลน นจะม 3 แบบค อ Assembler เป นโปแกรมท ใช แปลภาษาแอสแซมบล ซ งม ล กษณะการแปลท ละคาส ง เม อทาตามคาส งน น เสร จแล ว ก จะแปลคาส งถ ดไปเร อย ๆ จนจบ Interpreter เป นโปรแกรมท ใช แปลภาษาเบส ก โดยจะแปลท ละคาส งแล วทาตามคาส งน น แล วแปลต อไป เร อย ๆ จนจบโปรแกรม เช นภาษาเบส Compiler เป นโปรแกรมท ใช แปลภาษาระด บส งให เป นภาษาเคร อง ซ งจะแปลท งโปรแกรมให เสร จก อน จากน นจ งจะปฏ บ ต ตามคาส งท ละคาส ง เช นภาษาโคบอล ภาษาซ 3. โปรแกรมอรรถประโยชน Utility Program ค อ โปรแกรมระบบท ทาหน าท ในการอานวยความสะดวกให ก บผ ใช เคร อง คอมพ วเตอร ให สามารถทางานได สะดวก รวดเร วและง ายข น เช น โปรแกรมท ใ ช ในการเร ยงลาด บข อม ล โปรแกรมโอนย ายข อม ลจากชน ดหน งไปย งอ กชน ดหน ง โปรแกรมรวบรวมข อม ล 2 ช ดเข าด วยก น โปรแกรม ค ดลอกข อม ลเป นต น ซอฟต แวร ประย กต (Application Softwaer) เป น ซอฟต แวร ท ใช ก บงานด านต าง ๆ ตามความต องการของผ ใช ท สามารถนามาใช ประโยชน ได โดยตรง ป จจ บ นม ผ พ ฒนาซอฟต แวร ใช งานทางด านต าง ๆ ออกจาหน ายมาก การประย กต งานคอมพ วเตอร จ ง กว างขวางและแพร หลาย เราอาจแบ งซอฟต แวร ประย กต ออกเป นสองกล มค อ 1.ซอฟต แวร สาเร จ 2.ซอฟต แวร ท พ ฒนาข นใช งานเฉพาะ การท เทคโนโลย คอมพ วเตอร ได พ ฒนาก าวหน าอย างรวดเร ว โดยเฉพาะการท ม คอมพ วเตอร ขนาดเล ก ทาให ม การใช งานคล องต วข น จนในป จจ บ นสามารถนาคอมพ วเตอร ขนาดเล ก ต ดต วไปใช งานในท ต าง ๆ ได สะดวก การใช งานคอมพ วเตอร ต องม ซอฟต แวร ประย กต ซ งอาจเป นซอฟต แวร สาเร จท ม ผ พ ฒนาเพ อใช งาน
ท วไปทาให ทางานได สะดวกข น หร ออาจเป นซอฟต แวร ใช งานเฉพาะ ซ งผ ใช เป นผ พ ฒนาข นเองเพ อให เหมาะสมก บสภาพการทางานของตน ซอฟต แวร สาเร จ (package) ในบรรดาซอฟต แวร ประย กต ท ม ใช ก นท วไป ซอฟต แวร สาเร จ (package) เป น ซอฟต แวร ท ม ความ น ยมใช ก นส งมาก ซอฟต แวร สาเร จเป นซอฟต แวร ท บร ษ ทพ ฒนาข น แล วนาออกมาจาหน าย เพ อให ผ ใช งานซ อ ไปใช ได โดยตรง ไม ต องเส ยเวลาในการพ ฒนาซอฟต แวร อ ก ซอฟต แวร สาเร จท ม จาหน ายในท องตลาดท วไป และเป นท น ยมของผ ใช ม 5 กล มใหญ ได แก 1) ซอฟต แวร ประมวลคา(word processing software) เป นซอฟต แวร ประย กต ใช สาหร บการพ มพ เอกสาร สามารถแก ไข เพ ม แทรก ลบ และจ ดร ปแบบ เอกสารได อย างด เอกสารท พ มพ ไว จ ดเป นแฟ มข อม ล เร ยกมาพ มพ หร อแก ไขใหม ได การพ มพ ออกทาง เคร องพ มพ ก ม ร ปแบบต วอ กษรให เล อกหลายร ปแบบ เอกสารจ งด เร ยบร อยสวยงาม ป จจ บ นม การเพ มข ด ความสามารถของซอฟต แวร ประมวลคาอ กมากมาย ซอฟต แวร ประมวลคาท น ยมอย ในป จจ บ น เช น ว นส เว ร ด จ ฬาจาร ก โลต สเอม โปร 2)ซอฟต แวร ตารางทางาน (spread sheet software) เป น ซอฟต แวร ท ช วยในการค ดคานวณ การทางานของซอฟต แวร ตารางทางาน ใช หล กการเสม อนม โต ะทางานท ม กระดาษขนาดใหญ วางไว ม เคร องม อคล ายปากกา ยางลบ และเคร องคานวณเตร ยมไว ให เสร จ บนกระดาษม ช องให ใส ต วเลข ข อความหร อส ตร สามารถส งให คานวณตามส ตรหร อเง อนไขท กาหนด ผ ใช ซอฟต แวร ตารางทางานสามารถประย กต ใช งานประมวลผลต วเลขอ น ๆ ได กว างขวาง ซอฟต แวร ตารางทางาน ท น ยมใช เช น เอกเซล โลต ส 3)ซอฟต แวร จ ดการฐานข อม ล (data base management software) การ ใช คอมพ วเตอร อย างหน งค อการใช เก บข อม ล และจ ดการก บข อม ลท จ ดเก บในคอมพ วเตอร จ ง จาเป นต องม ซอฟต แวร จ ดการข อม ล การรวบรวมข อม ลหลาย ๆ เร องท เก ยวข องก นไว ในคอมพ วเตอร เราก เร ยกว าฐานข อม ล ซอฟต แวร จ ดการฐานข อม ลจ งหมายถ งซอฟต แวร ท ช วยในการเก บ การเร ยกค นมาใช งาน การทารายงาน การสร ปผลจากข อม ล ซอฟต แวร จ ดการฐานข อม ลท น ยมใช เช น เอกเซส ด เบส พาราด อก ฟ อกเบส 4)ซอฟต แวร นาเสนอ (presentation software) เป น ซอฟต แวร ท ใช สาหร บนาเสนอข อม ล การแสดงผลต องสามารถด งด ดความสนใจ ซอฟต แวร เหล าน จ งเป นซอฟต แวร ท นอกจากสามารถแสดงข อความในล กษณะท จะ ส อความหมายได ง ายแล วจะต อง สร างแผนภ ม กราฟ และร ปภาพได ต วอย างของซอฟต แวร นาเสนอ เช น เพาเวอร พอยต โลต สฟร แลนซ ฮาร วาร ดกราฟ ก
5)ซอฟต แวร ส อสารข อม ล (data communication software) ซอฟต แวร ส อสารข อม ลน หมายถ งซอฟต แวร ท จะช วยให ไมโครคอมพ วเตอร ต ดต อส อสารก บเคร อง คอมพ วเตอร อ นในท ห างไกล โดยผ านทางสายโทรศ พท ซอฟต แวร ส อสารใช เช อมโยงต อเข าก บระบบเคร อข าย คอมพ วเตอร เช น อ นเทอร เน ต ทาให สามารถใช บร การอ น ๆ เพ มเต มได สามารถใช ร บส งไปรษณ ย อ เล กทรอน กส ใช โอนย ายแฟ มข อม ล ใช แลกเปล ยนข อม ล อ านข าวสาร นอกจากน ย งใช ในการเช อมเข าหา ม น คอมพ วเตอร หร อเมนเฟรม เพ อเร ยกใช งานจากเคร องเหล าน นได ซอฟต แวร ส อสารข อม ลท น ยมม มากมาย หลายซอฟต แวร เช น โปรคอม ครอสทอล ค เทล ก ซอฟต แวร ใช งานเฉพาะ การประย กต ใช งานด วยซอฟต แวร สาเร จม กจะเน นการใช งานท วไป แต อาจจะนามาประย กต โดยตรง ก บงานทางธ รก จบางอย างไม ได เช นในก จการธนาคาร ม การฝากถอนเง น งานทางด านบ ญช หร อใน ห างสรรพส นค าก ม งานการขายส นค า การออกใบเสร จร บเง น การควบค มส นค าคงคล ง ด งน นจ งต องม การ พ ฒนาซอฟต แวร ใช งานเฉพาะสาหร บงานแต ละประเภทให ตรง ก บความต องการของผ ใช แต ละรายซอฟต แวร ใช งานเฉพาะม กเป นซอฟต แวร ท ผ พ ฒนาต องเข าไปศ กษาร ปแบบการ ทางานหร อความต องการของธ รก จน น ๆ แล วจ ดทาข น โดยท วไปจะเป นซอฟต แวร ท ม หลายส วนรวมก นเพ อร วมก นทางาน ซอฟต แวร ใช งานเฉพาะท ใช ก นในทางธ รก จ เช น ระบบงานทางด านบ ญช ระบบงานจ ดจาหน าย ระบบงานในโรงงานอ ตสาหกรรม บร หารการเง น และการเช าซ อ ความต องการของการใช คอมพ วเตอร ในงานทางธ รก จย งม อ กมาก ด งน นจ งต อง ม ความต องการผ พ ฒนาซอฟต แวร เพ อพ ฒนาซอฟต แวร ใช งาน เฉพาะต าง ๆ อ กมากมาย